Mantelzorgvriendelijke aanpak tijdens de overgang van de thuissituatie naar een woonzorgcentrum

Mantelzorgers zijn zonder enige twijfel goud waard in onze samenleving. Het totale volume aan zorg die mantelzorgers geven, overstijgt ruimschoots dat van alle beroepskrachten samen. In 2016 lanceerde de Vlaamse overheid het Vlaams Mantelzorgplan. Hierin wordt onder andere gestreefd naar een versterking van de samenwerking tussen informele zorg, waar mantelzorg deel van uitmaakt en professionele zorg. Er wordt met name een sterke nadruk gelegd op de triade zorgbehoevende – mantelzorger – formele zorgverlener waarin mantelzorgers een volwaardige partner mogen zijn in de zorg en ondersteuning voor hun naaste, ook wanneer deze verblijft in een residentiële setting. (Vandeurzen, J., 2016) 

Mantelzorgers zijn na de verhuis van hun zorgbehoevende naaste naar het woonzorgcentrum erg zoekende naar hun nieuwe rol in deze veranderende situatie.
Zowel vanuit het Vlaamse beleid, de mantelzorg- en thuiszorgorganisaties als vanuit de woonzorgcentra klinkt een steeds luider wordende vraag naar meer betrokkenheid van de mantelzorger tijdens de verhuis van de naaste naar het woonzorgcentrum alsook tijdens het verdere verblijf van de naaste in het woonzorgcentrum. Dit PWO stelt daarom als centrale vraag: ‘hoe kan de mantelzorger optimaal betrokken worden tijdens en na de overgang van de thuissituatie naar het woonzorgcentrum?”
Vanuit deze noodzaak is een “inspiratiebox” ontwikkeld die zorgverleners in het woonzorgcentrum kan helpen om tegemoet te komen aan de individuele noden en behoeften van de mantelzorger. Op die manier kan de betrokkenheid van de mantelzorger in het woonzorgcentrum en daarmee ook de kwaliteit van leven voor de mantelzorger en zijn naaste verbeteren. De inspiratiebox vloeit voort uit literatuurstudie, talrijke interviews met mantelzorgers, zorgbehoevenden, zorgverleners uit zowel residentiele als thuissetting en beleidsmensen. Daarnaast hebben  in de periode van Maart – Juni 2019 co-creaties plaatsgevonden met mantelzorgers, zorgverleners en mensen uit het beleid.
 
De inspiratiebox  vol met tips en tricks voor fijne SOFA momenten is opgebouwd rond de 17 items van de Samenspelscan. De Samenspelscan is een vragenlijst, ontwikkeld door het Expertisecentrum Mantelzorg Nederland (2009), die als doel heeft de samenwerking tussen de mantelzorger en de professionele zorgverlener in kaart te brengen en waar nodig, te verbeteren.
Na het invullen van de samenspelscan kan je dan gericht in de inspiratiebox op zoek gaan naar inspirerende voorbeelden, gebundeld per item van de Samenspelscan, om tegemoet te komen aan deze onderliggende noden. 
Veel van de inspirerende voorbeelden in de inspiratiebox zijn het resultaat van wetenschappelijk onderzoek naar mantelzorg. Andere inspirerende voorbeelden zijn ontsproten aan een niet aflatende zoektocht van gezondheidswerkers en beleidsmensen naar een verbetering van kwaliteit van zorg, zowel voor de mantelzorger als voor de bewoner. Tenslotte staan in deze inspiratiebox ook voorbeelden, tips en tricks waarvoor de inspiratie kwam uit de interviews en co-creatiesessies.
In die zin is deze inspiratiebox een evidence-informed document, gebaseerd op wetenschappelijke literatuur, gecombineerd met inzichten uit de praktijk. 
 
Het PWO wil woonzorgcentra daarnaast stimuleren na te denken over het mantelzorgverhaal door te coachen in visieontwikkeling rond mantelzorg en het ontwikkelen van een inspiratie-cultuur door naast de inspiratiebox ook de mogelijkheid te bieden een traject te doorlopen tot het komen en implementeren van mantelzorginitiatieven. Hiertoe werd een draaiboek uitgeschreven die dit traject ondersteund.

Code
PWO Mantelzorg 18 Lim
Startdatum
Einddatum
Financieringskanaal
Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek
Projectleider
Expertisecentrum
Partners
  • Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (BE)
  • Expertisecentrum Dementie Contact (BE)
  • Familiehulp (BE)
  • Liever Thuis - Liberale Mutualiteit (BE)
  • Okra Zorgrecht (BE)
  • Samana (BE)
  • UCLeuven gezondheid en welzijn (BE)
  • WZC De Vierde wand (BE)
  • WZC Floordam (BE)
  • WZC Hogevijf (BE)
  • WZC Ocura (BE)
  • WZC Sint-Margaretha (BE)
  • WZC Ter Putkapelle (BE)
  • WZC Triamant Haspengouw (BE)
  • Wit-Gele Kruis van Vlaanderen vzw (BE)