Wat als… je iemand anders zijn mond verzorgt? Interventie bij zorgpersoneel ter bevordering van mondzorg bij ouderen met dementie

SAMENVATTING: In dit project wordt een interventie ontwikkeld en geëvalueerd ter bevordering van de mondhygiëne bij ouderen met dementie die verblijven in woonzorgcentra (WZC). In deze interventie willen we het zorgpersoneel motiveren en trainen om een doeltreffende en stressreducerende mondzorg aan te bieden aan ouderen met dementie. Daarnaast stimuleren we de samenwerking tussen de huistandarts (d.i. tandarts die instaat voor de mondzorg binnen het WZC), mondhygiënist en het WZC om mondzorg duurzaam te integreren in het zorgbeleid.
PROBLEEMSTELLING: Zorgafhankelijke personen vertonen, in vergelijking met de Vlaamse populatie, een slechte mondhygiëne. Deze gebrekkige mondhygiëne is het meest uitgesproken bij ouderen met dementie. Dit komt omdat ouderen met dementie voor hun mondzorg grotendeels afhankelijk zijn van het zorgpersoneel en vaak weerstand vertonen tijdens mondzorg. Een goede mondhygiëne is echter belangrijk om mondaandoeningen, ondervoeding, maar ook belangrijke systeemaandoeningen zoals o.a. endocarditis en longontstekingen te voorkomen. De huidige interventies bij zorgpersoneel, om mondzorg bij ouderen te verbeteren, werken echter niet. Het ontbreken van een effect van deze interventies is wellicht te wijten aan het gebrek aan kwalitatieve motivatie bij het zorgpersoneel om de mondzorg op termijn vol te houden. Daarnaast staan de interventies niet stil bij de competenties die zorgprofessionals nodig hebben om weerstand bij de oudere tijdens mondzorg te hanteren. Tot slot missen de bestaande interventies ook een duurzame verankering in het zorgbeleid en een lokale gedragenheid bij de tandarts verbonden aan het WZC.
DOELSTELLING: Het opzet van dit project is het ontwikkelen van een interventie welke een methodiek met een motiverende training en een duurzaam mondzorgbeleid aanreikt voor een goede mondzorg bij personen met dementie. Hierbij stellen we 3 subdoelstellingen centraal:
1. Binnen de interventie willen we een optimaal motiverende omgeving rond mondverzorging ontwikkelen om de autonome motivatie voor mondzorg bij zorgprofessionals te versterken. We baseren ons hierbij op de principes van de zelfdeterminatie theori, door maximaal in te zetten op het ondersteunen van de drie basisbehoeften (autonomie, verbondenheid en competentie) bij het zorgpersoneel tijdens de training van de interventie.
2. Daarnaast willen we het zorgpersoneel niet alleen trainen in het vakkundig verzorgen van een kwetsbare mond, maar hen ook psychosociale vaardigheden aanleren in het reduceren van stress en weerstand die ouderen met dementie tijdens mondverzorging ervaren.
3. Tevens willen we de mondverzorging voor ouderen met dementie duurzaam verankeren in het zorgbeleid van het WZC en de lokale samenwerking met de huistandarts aanscherpen.
METHODE: In fase 1 wordt de interventie ontwikkeld a.d.h.v. een literatuuronderzoek rond succesvolle ZDT-gebaseerde interventies in andere domeinen dan mondzorg, een bevraging rond de moeilijkheden ervaren door zorgprofessionals bij mondverzorging en diepte-interviews met experts vanuit verschillende hoeken rond weerstand bij dementie. We testen de ontwikkelde interventie uit in een pilootgroep waarbij we samen met de deelnemers (d.i. het zorgpersoneel van de pilootgroep), op basis van focusgroepen, de interventie optimaliseren. In Fase 2 implementeren we de interventie in 12 WZC. We starten met een nulmeting naar motivatie en kennis, en bevragen het zorgpersoneel naar hun ervaringen met weerstand tijdens mondzorg. De ontwikkelde training zal daarna gegeven worden aan het zorgpersoneel. In deze training komen zowel technische competenties als het omgaan met weerstand tijdens mondzorg voor ouderen met dementie aan bod. Tevens zetten we in op het ondersteunen van de drie basisbehoeften bij het zorgpersoneel om de autonome motivatie voor mondzorg te versterken. Na drie maanden wordt het effect van de interventie geëvalueerd inzake toename van autonome motivatie bij het zorgpersoneel en een doeltreffendere (minder plaque en gingivitis) en weerstands- en stressreducerende mondverzorging voor de ouderen met dementie.
In Fase 3 (valorisatie) worden de verworven inzichten uit de vorige fasen verwerkt tot een wetenschappelijk onderbouwde methodiek voor mondzorgbevorderend werken bij zorgafhankelijke personen, in de vorm van een zorgpakket. Hierbij bekijken we de mogelijkheden van uitbreiding van de methodiek naar andere zorggroepen (zoals personen met een beperking).
VERWACHTE RESULTATEN: We verwachten dat de interventie de autonome motivatie van zorgprofessionals, om mondzorg te integreren in hun zorgpakket, versterkt. Daarnaast verwachten we dat het zorgpersoneel zich bekwamer voelt om met weerstand tijdens mondzorg om te gaan, en dat zij de juiste competenties hebben verworven om effectieve mondzorg toe te dienen. Voorts verwachten we dat de interventie aanleiding geeft tot de integratie van mondzorg in het zorgbeleid van de WZC. Tenslotte willen we de interventie aanreiken in een afgewerkt mondzorgondersteuningspakket.

Code
PWO Mondzorginterventie 18 Leu
Startdatum
Einddatum
Financieringskanaal
Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek
Expertisecentrum
Partners
  • De Wingerd (Woonzorgnet Dijleland vzw) (BE)
  • Expertisecentrum Dementie Vlaanderen (BE)
  • Integro vzw (BE)
  • KU Leuven (BE)
  • Landelijke Thuiszorg (BE)
  • Radboud Universiteit Nijmegen (NL)
  • Universiteit Gent (BE)
  • Universiteit van Oslo (NO)
  • WZC ter Bleeke (BE)
  • Wit-Gele Kruis van Vlaanderen vzw (BE)
  • Zorgtrajecten Brabant (BE)