Jana Duchateau is sinds [JAARTAL] onderzoeker bij het expertisecentrum Education & Development. Naar aanleiding van Dag van het Onderwijs schrijft ze een opiniestuk over de toekomst van ons onderwijs, gekoppeld aan het onderzoek dat ze voert.
OPINIE. "De toekomst van het onderwijs is digitaal én pedagogisch"
"Op Dag van het Onderwijs (24 januari) staan we stil bij de toekomst van leren en lesgeven. In 2026 kan dat gesprek niet gevoerd worden zonder het over digitalisering te hebben. Maar wie denkt dat de uitdaging vooral technologisch is, denk aan betere laptops en snellere wifi, mist de kern. De echt vraag is: hoe bereiden we leraren voor op mensgericht onderwijs in een digitale wereld?
De afgelopen jaren is digitalisering in het onderwijs vaak versneld ingevoerd. Dat bracht nieuwe mogelijkheden, maar legde ook spanningen bloot: leerlingen die worstelen met online druk, leerkrachten die zoekende zijn in hybride klasdynamieken, scholen die balanceren tussen innovatie en digitale veiligheid. Digitale transformatie is vandaag geen technisch vraagstuk meer, maar een pedagogische opdracht.
De échte vraag is: hoe bereiden we leraren voor op mensgericht onderwijs in een digitale wereld?
Die vaststelling stond centraal in het Europese onderzoeksproject D-PAIDEIA, dat eind 2025 werd afgerond. Het project vertrok vanuit een eenvoudige overtuiging: als leraren leerlingen begeleiden in een digitale samenleving, hebben zij ook de juiste pedagogische digitale competenties nodig.
D-PAIDEIA bouwde voort op het Europese DigCompEdu-kader, maar stelde vast dat belangrijke dimensies onderbelicht blijven. Digitale vaardigheden gaan niet alleen over het gebruik van tools, maar ook over digitaal welzijn, digitale identiteit, klasdynamiek in online en hybride omgevingen en digitale veiligheid.
Leraren krijgen steeds vaker vragen waar geen kant-en-klaar antwoord op bestaat. Hoe bewaak je het welzijn van leerlingen in digitale leeromgevingen? Hoe begeleid je jongeren in het opbouwen van een bewuste online identiteit? Hoe creëer je betrokkenheid en veiligheid in een virtuele klas? Dit zijn geen randvragen, maar kerntaken van hedendaags leraarschap.
Op Dag van het Onderwijs moeten we verder kijken dan technologie alleen: de toekomst van het onderwijs is evenzeer pedagogisch.
Ook in België en Europa groeit de aandacht voor digitale competenties. In Vlaanderen sluit dit aan bij het recente Digiplan, in Brussel en Wallonië bij initiatieven rond digitale inclusie. Op Europees niveau werd eind 2025 DigComp 3.0 voorgesteld, een belangrijke stap in het actualiseren van digitale kaders. Tegelijk toont dit momentum hoe belangrijk het is om digitale competenties breder te blijven bekijken, met aandacht voor sociaal-emotionele, ethische en welzijnsdimensies.
Op Dag van het Onderwijs mogen we daarom verder kijken dan technologie alleen. De toekomst van onderwijs is digitaal, maar vooral ook pedagogisch. Digitale vaardigheden zijn geen doel op zich, maar een middel om leren menselijk, veilig en betekenisvol te houden."
Het team van D-PAIDEIA tijdens de slotconferentie in Larissa, Griekenland
Meer weten over D-PAIDEIA?
Het project D-PAIDEIA versterkt leerkrachten in het pedagogisch gebruik van digitale technologie. Het betreft een Forward Looking Erasmusproject dat een voorstel deed om het DigCompEdu-framewrok aan te passen aan de huidige noden zodat leraren beschikken over de juiste tools en strategieën om technologie pedagogisch verantwoord in te zetten.