Een op impact- en systeemdenken gebaseerde impactscan voor wetgevingsimpactbeoordeling, beleidsverbetering en stakeholderbetrokkenheid

Sinds de invoering van Regulatory Impact Assessments (RIA’s) of wetgevingsimpactbeoordelingen, een tweetal decennia geleden, wordt van beleidsmakers verwacht dat zij met dit instrument de effecten van wetgeving ex ante of voor implementatie, nauwkeurig kunnen voorspellen. In praktijk blijken deze impact assessments vaak te beperkt, vooral als het gaat om het voorspellen van langetermijneffecten en onvoorziene verstoringen van systemen. Daarenboven wordt een RIA, hoewel verplicht, vaak niet op consistente wijze uitgevoerd. Deze uitvoering varieert van een administratieve afvinklijst tot het uitvergroten van de belangen van specifieke groepen, afhankelijk van de interpretatie of intentie van de beleidsmaker (Radaelli,2011). 
Dit PWO ontwikkelt én test een evaluatietool voor wetgeving, verrijkt met impact- en systeemdenken, die meer is dan een klassieke kosten-batenanalyse maar bovendien de systemische impact van de regelgeving meeneemt. 
Sinds 2000 is de regeldruk aanzienlijk toegenomen, voornamelijk door de toegenomen complexiteit en snelheid van wetgeving, die vaak worden aangedreven door EU-regelgeving en -richtlijnen. Bedrijven, vooral kmo's, en overheidsdiensten ervaren de grootste impact van deze stijging in administratieve lasten (PwC, 2017). In reactie hierop heeft de Europese Commissie de Better Regulation Agenda geïntroduceerd, die gericht is op het verbeteren van de wetgevingskwaliteit en het verminderen van administratieve lasten (EC, 2002; EC ,2021). Dit project draagt bij aan deze agenda én gaat nog een stapje verder, door een ‘tool’ te ontwikkelen én testen die rekening houdt met de complexiteit2 van de huidige wereld. Waardoor de wetgevingskwaliteit niet alleen verbetert, maar vooral ook toekomstbestendig gemaakt wordt. We maken hier mee de brug naar een toekomstige maatschappij die meer participatief en bottom-up zal werken. 
De impact die dit project wil realiseren, vraagt niet alleen om het verbeteren van de bestaande processen, maar beoogt ook om een fundamentele verschuiving in het collectieve denken met betrekking tot beleid. Het huidige systeem van wetgevingsevaluatie sluit niet meer aan bij de uitdagingen van vandaag. Het werd ontwikkeld vanuit het denken van de jaren '80 (lineair, top-down) en is niet langer geschikt voor de huidige maatschappij die zich kenmerkt door individualisme en complexiteit. 
De tool die dit PWO zal ontwikkelen zal in lijn zijn met de evoluerende maatschappij met haar (complexe) uitdagingen en nieuwe denkpatronen3.