Zwerfvuil in een stad verminderen met behulp van nudgingtechnieken en eye-tracking

  Zwerfvuil is een belangrijk maatschappelijk probleem. In cijfers uitgedrukt voor Vlaanderen spreken we over (gemiddeld) 20.000 ton afval per jaar, wat gepaard gaat met een kostprijs van maar liefst 164 miljoen Euro (Ovam, 2019; Interafval, 2021). Uit onderzoek blijkt ook dat burgers zwerfvuil enorm storend vinden: In centrumsteden geeft 4 op 10 aan er heel vaak hinder van te ondervinden (Gemeente-stadsmonitor, 2020). Recent onderzoek toont aan dat nudging mogelijks een deel van de zwerfvuilproblematiek zou kunnen oplossen. Nudging is een motivatietechniek waarbij mensen op een subtiele, vaak onbewuste wijze worden gestimuleerd om een bepaald gewenst gedrag te stellen, zonder dat hier financiële incentives aan gekoppeld worden. Eerdere studies tonen aan dat kleine ingrepen in de fysieke omgeving rond vuilnisbakken zoals bv. voetstappen op de grond of fluorescerende vlaggen de zichtbaarheid kunnen verhogen, wat cruciaal is om zwerfvuil te beperken. Een probleem met nudging is echter dat er veel verschillende nudges bestaan, en deze niet in elke context even succesvol toegepast kunnen worden. Dat is logisch, omdat elke context andere eigenschappen en uitdagingen heeft. Zo kan het plaatsen van een fluorescerend vlaggetje op een vuilnisbak bijvoorbeeld goed werken in een stadscontext, maar is dit wellicht minder effectief in de context van een festival waar reeds veel visuele prikkels aanwezig zijn.  Hoewel de wetenschappelijke literatuur rond nudging over de laatste jaren aanzienlijk gegroeid is, ontbreekt het vaak aan contextspecifieke aanbevelingen waar het werkveld en de maatschappij direct mee aan de slag kunnen. In dit project proberen we hier op in te spelen met onderzoeksvragen die verschillende nudges in verschillende contexten evalueren. Daarenboven maken we gebruik van eye-tracking om te onderzoeken of de nudges effectief opgemerkt worden of niet. Ten slotte richten we ook onze blik op de toekomst, en evalueren we hoe de geplande invoering van statiegeld het best geïmplementeerd kan worden in Vlaanderen.