Stressregulatie voor kinderen en leraren in de basisschool

Probleemstelling: Zowel in het onderwijs als in de ruimere maatschappij horen we alarmerende geluiden omtrent de geestelijke gezondheid van kinderen. Tegelijk rapporteren Vlaamse basisschoolleraren een toenemende handelingsverlegenheid in het omgaan met diverse probleemgedragingen op school. Daarnaast blijkt het lerarenberoep zeer stressgevoelig, met één van de grootste aantallen burn-out van alle bevolkingsgroepen. In Ontario (Canada) bouwde men in het nieuwe Kindergartencurriculum het werken aan geestelijke gezondheid van kinderen in als één van de 4 belangrijke pijlers. Men baseerde zich voor dat luik op het stressregulatieIII model van Prof. dr. Stuart Shanker. Volgens Shanker’s model zijn probleemgedragingen het gevolg van een zenuwstelsel dat te lang in vecht-of-vlucht modus staat. Het model beoogt dat kinderen en leerkrachten oorzaken van stress leren herkennen, zodat ze bij over- of onderprikkeling strategieën kunnen inzetten die hen helpen terug te keren naar een optimaal prikkelniveau. Dit alles moet leiden naar kinderen die kalm, alert en gefocust zijn. De leraar speelt een cruciale rol als facilitator van stressregulatie bij kinderen. Het krachtige van het model van Shanker is (a) de combinatie van preventie én het interventie, (b) het werken aan over- én onderprikkeling, (c) de focus op de stressregulatie van kinderen én leraren, (d) het structureel ruimte creëren binnen de (speel)leeromgeving en het curriculum opdat kinderen doelgericht eigen stressregulatiestrategieën kunnen inzetten. In een eerste Skype gesprek bevestigde Shanker ons dat de vertaalslag naar de lerarenopleiding nog nodig is.
Doelstelling: Het doel van dit PWO is het werken aan de stressregulatie op leraar- en kindniveau. Via bronnenonderzoek gaan we na wat stressregulatie in het basisonderwijs betekent en doen we een contextanalyse in regio Brabant. Daarnaast onderzoeken we via welke ingrepen aandacht voor stressregulatie op een werkzame en haalbare manier geïntegreerd kan worden in het Vlaamse basisonderwijs én wat de ervaren impact van die ingrepen is (ontwerponderzoek met narratieve elementen).
Doelgroep: We richten ons op kinderen en leraren van de basisschool (kleuter én lager), op leraren-in-opleiding en (in tweede instantie)op zorgcoördinatoren/directies/welzijnsprofessionals.
Activiteiten: Via 8 lopende (’17-’18) en afgeronde (’16-’17) actieonderzoeken van UCLLstudenten komen we tot een eerste indicatie van de onderzoeksvragen. Vervolgens maken we een literatuurstudie en spreken we experten aan voor opheldering en toelichting bij resterende vragen en suggesties voor de verdere vertaling naar de praktijk. Voor de contextanalyse gaan we binnen het kader van de (onderzoeks)OPO’s met tweedejaarsstudenten BaKO en BaLO aan de slag. Daarna ontwikkelen, try-outen en evalueren we in een cyclisch-iteratieve cyclus een professionaliseringstraject voor leraren(-in-opleiding). In het eerste projectjaar gebeuren de tryouts van het ontwerp in drie schoolcontexten: verkennend in een Samen Onderwijs Maken
(SOM)-Labo met Leuvense onderwijs- en welzijnsprofessionals, verbredend met oog op eventuele extra maatregelen binnen SES-scholen waar meer kinderen met meer stressfactoren
geconfronteerd worden en verdiepend in samenwerking met de Brusselse internationale school waar men reeds rond stressregulatie werkt. In elke context neemt minstens één kleuteronderwijzer en één onderwijzer deel. We streven ernaar om aan elke deelnemende klas een derdejaarsstudent te koppelen in het kader van de profilering/bachelorproof. In het tweede projectjaar werken we verder met deze scholen en testen we ons bijgestuurde ontwerp uit in drie nieuwe schoolcontexten. Alhoewel de leraar(in-opleiding) met alle kinderen van de klas zal werken, volgen we in het kader van een haalbare dataverzameling telkens drie kinderen op. Tijdens het professionaliseringstraject verzamelen we kwalitatieve data-in-context. Via de methodiek van (digital) storytelling co-construeren we, samen met de leraren en kinderen, stressregulatieverhalen. Hierop volgt een verticale en horizontale (thematische) analyse in functie van de onderzoeksvraag. Daarnaast try-outen en evalueren wij een pakket voor stressregulatie op het niveau van de leraren-in-opleiding.
Verwachte projectresultaten. Dit alles leidt tot (digitale en geschreven) praktijkverhalen van stressregulatie, een gids met wegwijzers voor stressregulatie en leermiddelen voor leraren-inopleiding. Verworven inzichten worden via een wetenschappelijk artikel, twee praktijkartikels, een congrespresentatie en in diverse OPO’s in UCLL verspreid. We eindigen dit project met een ingediende Erasmus+ aanvraag in samenwerking met Prof. Dr. Shanker en andere internationale partners.

Code
PWO NoStress 18
Startdatum
Einddatum
Financieringskanaal
Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek
Projectleider
Expertisecentrum
Partners
  • CLB GO! Mechelen (BE)
  • European School of Brussels (BE)
  • KU Leuven (BE)
  • Pedagogische Begeleidingsdienst van het Katholiek Onderwijs, vzw (BE)
  • Stenden University of Applied Sciences (NL)
  • The Self-Regulation Institute (CA)
  • UC Limburg Lerarenopleiding (BE)
  • Windekind vzw (BE)