Expertisecentra Resilient People en Smart Organisations ontwikkelden met hun praktijkwetenschappelijk onderzoek een creatieve benadering voor effectmeting binnen organisaties voor jeugdhulp. Effectmeting evalueert systematisch de resultaten van interventies, programma's of activiteiten om te begrijpen of doelen worden bereikt en wat de impact is. Het agentschap Opgroeien zette effectmeting in 2018 en 2022 op de agenda als kwaliteitsthema. Binnen de jeugdhulp kan effectmeting bijvoorbeeld inzicht geven in hoe goed bepaalde hulpverlening bijdraagt aan het welzijn en de ontwikkeling van jongeren en hun gezinnen. Het doel van het onderzoek is om de meerwaarde van creatieve methodieken voor effectmeting binnen jeugdhulp na te gaan.
Voorbij de cijfers. Een geïntegreerde benadering van effectmeting binnen de integrale jeugdzorg.
Aan de slag met resultaten op de slotdag op 21 mei
Onderzoekers en organisaties binnen de integrale jeugdhulp gingen 3 jaar lang samen aan de slag rond het inzetten van creatieve methodieken binnen effectmeting. De resultaten en inspiratie delen we graag met jullie op de gratis slotdag op 21 mei 2026.
Wat mag je verwachten?
- Een standenmarkt waar proeftuinen binnen de integrale jeugdhulp hun creatieve methodieken tonen.
- Twee interactieve workshops om inzicht te krijgen in
- Wat je wil meten op basis van de veranderingstheorie.
- Hoe je kan meten door zelf aan de slag te gaan met creatieve methodieken.
- In een panelgesprek delen de proeftuinen hun inzichten en worden projectresultaten toegelicht.
- Je sluit de dag af met het maken van je eigen creatieve output.
Nood aan beschrijvende en creatieve methodieken voor effectmeting
Veel organisaties hebben al stappen gezet om effectmeting te integreren in hun werking. Er zijn echter ook een aantal obstakels, zoals het uitwerken van concrete indicatoren, een gebrek aan interne expertise en draagvlak binnen de organisatie, en de behoefte aan meer beschrijvende en creatieve methodieken.
Momenteel wordt effectmeting vooral cijfermatig benaderd, met als doel verantwoording af te leggen. Beschrijvende methodieken kunnen ook de context en de eigen stem van jongeren en gezinnen binnenbrengen. Zo wordt niet alleen zichtbaar ‘wat’ er bereikt wordt, maar ook ‘hoe’ en ‘waarom’ iets wel of niet werkt in een bepaalde context. Daaruit kunnen waardevolle lessen worden getrokken.
Hoe we het onderzoek aanpakken
Het onderzoeksproject bestaat uit vier fasen:
Fase 1 - Theory of Change
Samen met jongeren, gezinnen en professionals ontwikkelen we een Theory of Change voor contextbegeleiding. Een Theory of Change is een beschrijving van hoe (we denken dat) verandering tot stand komt in een bepaalde context. Het maakt de benodigde tussentijdse effecten duidelijk om je ultieme doel (impact) vanuit je activiteiten te bereiken. Organisaties hebben vaak een goed zicht op het ultieme doel dat ze willen bereiken, hun missie. Ze maken gedetailleerde plannen voor de activiteiten die ze zullen doen. Maar hoe de activiteiten precies leiden tot het grote doel blijft vaak onder de radar. Meer weten? Bekijk dit filmpje over Theory of Change. Ook de stem van jongeren en gezinnen hebben we achterhaald door middel van trajectverhalen, een methodiek om het begeleidingstraject visueel en verhalend in beeld te krijgen. Deze methodiek wordt verder uitgewerkt in fase 2.
fase 2 - Indicatoren en methodieken
We bepalen met professionals welke onderdelen van de Theory of Change we vooral willen opvolgen en ontwikkelen geschikte methodieken. We evalueren samen met jongeren, gezinnen en professionals de relevantie en haalbaarheid van die methodieken, met speciale aandacht voor creatieve benaderingen die de context én stem van jongeren en gezinnen echt tot leven wekken. Dit alles leidt uiteindelijk tot een praktijkgericht draaiboek voor een geïntegreerde benadering van effectmeting binnen contextbegeleidingsdiensten, met focus op tools, inspirerende voorbeelden en handvatten voor implementatie binnen organisaties.
Hier vind je alvast wat er in het draaiboek aan bod komt. Op de slotdag wordt het draaiboek in finale versie weergegeven.
fase 3 - Proeftuinen
We nemen de proef op de som en testen het draaiboek in verschillende contextbegeleidingsorganisaties en verbeteren het op basis van de resultaten.
Onze proeftuinen zijn: vzw Daidalos, De Wiekslag, Cocon, Sporen, De Wissel en Alba. Tijdens een inspirerend kick-offmoment worden het praktijkgerichte draaiboek en de creatieve methodieken toegelicht. Elke proeftuin wordt maandelijks opgevolgd en ontvangt gerichte feedback. Daarnaast vinden op alle locaties focusgroepen plaats met de betrokken begeleiders, om hun ervaringen en inzichten te verzamelen. Hiernaast zijn er ook workshops op maat om in te spelen op hun noden. Tijdens gezamenlijke terugkommomenten inspireren de proeftuinen elkaar.
fase 4 - Duurzame implementatie
Samen met de sector en onder meer via rondetafelgesprekken met beleidsmakers en jeugdhulpkoepelorganisaties bekijken we hoe we het praktijkgericht draaiboek voor de creatieve benadering van effectmeting zo duurzaam mogelijk invoeren binnen integrale jeugdhulp en daarbuiten. Dat doen we onder meer aan de hand van train-the-trainer programma’s, lerende netwerken en dienstverleningsaanbod.
Stand van zaken
Fase 3 is afgerond.
Alle zes onze proeftuinen gingen vol enthousiasme aan de slag met het draaiboek. Ze bepaalden hun evaluatievraag, kozen één of meerdere creatieve methodieken (of bedachten er zelf een nieuwe!) en verzamelden data bij enkele jongeren en gezinnen. De data werd verwerkt in een vast template op een gedeelde googledrive. Zo konden wij als onderzoekers alles mee opvolgen en gerichte feedback geven.
Elke maand hoorden we de proeftuinen kort voor een stand van zaken en om hun vragen te beantwoorden. In juni werden op een eerste gezamenlijk terugkommoment eerste ervaringen met de implementatie van de creatieve methodieken gedeeld.
Op een tweede terugkommoment in december blikten de proeftuinen terug op hun traject en werden verdere noden in kaart gebracht. Op deze noden trachten we in te spelen in het voorjaar van 2026. We organiseren nog een laatste terugkommoment rond implementatie van effectmeting in de hele organisatie in april.
In het voorjaar zullen we ook een stappenplan gericht op de creatieve methodieken ontwikkelen om handvatten voor begeleiders te bieden om effectmeting op een laagdrempelige, participatieve en praktijkgerichte manier aan te pakken. Hiernaast zetten we in op het ontwikkelen van tutorials (filmpjes) enerzijds rond effectmeting in zijn geheel anderzijds als demo om begeleiders wegwijs te maken in het werken met creatieve methodieken binnen effectmeting. Tenslotte werken we een kaartenset uit voor de methodiek van trajectverhalen.
Ondertussen geven we onze slotdag vorm. Hier zullen onze proeftuinen hun creatieve output weergeven en laten we organisaties binnen en buiten de integrale jeugdhulp zelf proeven van de creatieve methodieken om hen zo te inspireren om op een creatieve manier aan de slag te gaan met effectmeting binnen de organisatie.
In het voorjaar van 2026 starten we tenslotte ook met de duurzame implementatie. Zo gaan we in overleg met agentschap opgroeien, IROJ en andere. We bekijken waar we de output van het project (draaiboek, stappenplan, tutorials, kaartenset, ...) duurzaam kunnen laten landen en wat de sector nodig heeft om hiermee aan de slag te gaan (lerend netwerk, train-the-trainer, begeleiding op maat, ...).
Wil je op de hoogte blijven van de verdere ontwikkelingen?
Heb je vragen rond effectmeting of interesse om zelf als organisatie aan de slag te gaan?
Aarzel dan niet om ons te contact op de nemen met Marthe via marthe.vermeulen@ucll.be
Ben je benieuwd naar onze resultaten of wil je een andere gerelateerde activiteit bijwonen?
Laat dan hier je gegevens achter. We houden je met plezier op de hoogte!
Of schrijf je in voor de de slotdag op 21 mei 2026.
Over de onderzoekers
Marthe Vermeulen is onderzoeker binnen SPRONG van expertisecentrum Resilient People. Marthe was eerder al actief bezig met een impactmeting voor een traject dat veerkracht versterkt bij jongeren. Daarnaast werkt ze als klinisch therapeut in de geestelijke gezondheidszorg.
Evi Verdonck is kernexpert van SPRONG van expertisecentrum Resilient People en actief als senior onderzoeker in projecten rond agressie, grensoverschrijdend gedrag en effectmeting. Evi is ook betrokken met een ander onderzoek rond effectmeting van YAR Vlaanderen om een evaluatietool te ontwikkelen en implementeren in hun werking. Daarnaast is ze coördinator van het postgraduaat Praktijkgerichte Jeugdcriminologie.
Eva Wuyts is werkzaam binnen de kernlijn CIMIO van expertisecentrum Smart Organisations. Eva heeft al verschillende effectmetingen uitgevoerd voor onderzoek, zoals binnen sociale economie en arbeidszorg, en in dienstverlening, onder andere in het jeugdwerk en voor het Lazarus-project over overmatig alcoholgebruik. Daarnaast werkt ze als zelfstandige in bijberoep als consultant op het gebied van monitoring en evaluatie, voornamelijk binnen de ontwikkelingssamenwerking in België.