OPINIE. "Niet alleen de boom, maar ook het bos verdient aandacht"

'Veerkracht is geen individueel probleem,' kopte VRT NWS naar aanleiding van een recente studie van Sciensano waaruit blijkt dat slechts 6% van de Vlamingen vindt dat ze een hoge veerkracht hebben. Dit raakt een maatschappelijk debat: leggen we de verantwoordelijkheid voor welzijn en weerbaarheid niet te vaak bij het individu? Sylvia Hubar, docente sociaal werk en onderzoeker bij expertisecentrum Resilient People, reflecteert op ons huidige denken.

"Veerkracht wordt vaak voorgesteld als een persoonlijke kwaliteit. We spreken over mensen die sterk zijn en blijven, die met tegenslagen kunnen omgaan, zich kunnen aanpassen en steeds opnieuw recht veren na moeilijke periodes.

Hiermee bepalen we impliciet ook de norm. Een veerkrachtig mens is iemand die ondanks alles blijft functioneren en meedraaien in onze maatschappij. Zo lijkt het dat veerkracht een persoonlijke verdienste is en niet iets wat ontstaat in de wisselwerking tussen de mens en zijn omgeving.

Stel je twee bomen voor...

De eerste boom groeit in een gezond bos met vruchtbare bodem. Er zijn andere bomen die beschutting bieden en er is voldoende ruimte, water en licht om te groeien.

De tweede boom staat alleen op arme grond en is voortdurend blootgesteld aan hevige wind en stormen. Zijn wortels moeten diep op zoek gaan naar water.

Wanneer beide bomen getroffen worden zal de eerste boom waarschijnlijk meer mogelijkheden hebben om zich te herstellen.

Maar betekent dit dat de eerste boom veerkrachtiger is? Of betekent het dat hij in omstandigheden groeit die veerkracht mogelijk maken?

De andere bomen die ondergronds verbonden zijn en hem steunen. Het klimaat en de goede omstandigheden die dit biedt voor groei. En tot slot de boswachter die mee bescherming en kansen biedt?

Hier schuilt de paradox van het veerkrachtdenken. We bewonderen mensen om hun kracht, doorzetting en aanpassingsvermogen. Maar precies die bewondering kan de structurele oorzaken van hun moeilijkheden onzichtbaar maken.

Veerkracht wordt een individuele opdracht waarin mensen wordt geleerd om te gaan met omstandigheden die veranderd moeten worden. Zo wordt de bewondering voor individuele veerkracht een manier om maatschappelijke verantwoordelijkheid te vermijden.

We behandelen de kwetsbaarheid van mensen, maar vergeten de kwetsbaarheid van de samenleving waarin ze moeten leven. We hebben de maatschappelijke opdracht om de boom én het bos te versterken, maar nog meer om de storm ter discussie te stellen die de veerkracht zo onder druk zet.

Alleen zo blijven we het bos door de bomen zien."

Ouders van kinderen met een chronische aandoening dragen vaak meer dan de buitenwereld ziet. Ze balanceren dagelijks tussen zorg, onzekerheid, hoop en aanpassing, terwijl er weinig ruimte is om hun eigen verhaal te delen.

Met het EMPouder-onderzoek wil UCLL ouders versterken door hen met elkaar en met professionals te verbinden. In maandelijkse designteams ontwikkelen ouders, ervaringsdeskundigen en professionals samen een peer-supportmethodiek die vertrekt vanuit hun ervaringen, noden en kracht. Het doel: meer herkenning, steun en houvast creëren voor ouders die elke dag voor uitdagingen staan.

De overgang van school naar werk brengt voor veel jongeren kansen, verwachtingen én onzekerheden met zich mee. Met het praktijkgericht onderzoek BRIDGE onderzoeken we hoe innerlijke groei en veerkracht jongeren kunnen versterken tijdens deze belangrijke levensfase.

Samen met jongeren, scholen, werkgevers en andere partners maken we vaak onzichtbare vaardigheden zoals veerkracht, zelfinzicht en aanpassingsvermogen tastbaar en bespreekbaar. Via participatieve en creatieve onderzoeksmethoden geven jongeren zelf mee vorm aan het onderzoek.

De focuslijn Sterke Gezinnen ondersteunt (toekomstige) ouders en de professionals die hen begeleiden tijdens de overgang naar het ouderschap. Deze levensfase brengt veel veranderingen met zich mee en kan de veerkracht van ouders onder druk zetten.

Met praktijkgericht onderzoek en maatschappelijke dienstverlening zetten we in op vroegtijdige ondersteuning, het versterken van veerkracht en het bevorderen van mentaal welzijn. Daarbij werken we steeds samen met ouders, professionals en hun netwerk.